Pandemiyle beraber yaşamımıza girdi! Milyonları etkiliyor

27.06.2022 23:09 Haber Deposu: Özgürlük Sıhhat psikoloğu, sinirbilimci ve ‘Beating Brain Fog’’un (Beyin Sisini Yenmek) kitabının yazarı Dr. Sabina Brennan, bunun büyüyen bir problem olduğu mevzusunda aynı fikir.
Brennan “Beyin Sisi hem Covid’in hem de son iki senenin stresinin bir sonucu olarak oldukca daha yaygın hale geldi.” diyor.
Brain Health Network Bilim ve Araştırma Tesiri direktörü ve Supercharge Your Brain (Beyninizi Süper Şarj Edin) kitabının yazarı Prof. James Goodwin de bu görüşü destekliyor. “Arka planda beyin sisi diyeceğiniz bir durum daima olmuştur: Bir çok insan yaşlandıkça yaşla ilgili bilişsel gerileme yaşayacaktır” diyor ve ekliyor “Durum iki nedenden dolayı giderek yaygınlaşıyor; bunu bildiren daha çok insan var ve bunu yaşayan insan sayısını artıran koşullara sahibiz.” BEYİN SİSİ NEDİR?
Peki aslen beyin sisi nedir? Brennan bunu şöyleki açıklıyor: “Beyin sisi, bir takım semptomu tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir – en yaygın olarak zihinsel berraklık kaybı ve odaklanamama yada konsantre olamama. Beyin sisi ile bilgiyi işleme kabiliyetimiz yavaştır, dil ve kelime bulma ile ilgili problemler olabilir.”
Beyin sisinin kendi başına bir hastalık olmadığını, vücudunuzda işlerin yolunda gitmediğinin bir işareti bulunduğunu da ekliyor. Beyin sisinin birden fazla sebebi vardır: Hormonal değişimler, çeşitli ilaçlar, kanser ve kanser tedavisi, ME, fibromiyalji ve lupus şeklinde durumlar ve ek olarak depresyon. Ek olarak durum yaşlanma, fena beslenme ve fena uyku ile de bağlantılıdır.
Şu anda beyin sisini bu kadar yaygın ve tüm insan grupları içinde görülür kılan ise Covid virüsünün düşünme bozukluğuna niçin olabilmesi ve bunun hastalıktan sonrasında aylarca sürebilmesi.
Cambridge Üniversitesi ve Imperial College London tarafınca meydana getirilen bir araştırma, ciddi vakalarda, bozulmanın 10 IQ puanı kaybetmeye eşdeğer bulunduğunu ve etkilerin akut hastalıktan altı ay sonrasında hala tespit edilebilir bulunduğunu gösterdi. Ayrıca ABD’deki Northwestern Üniversitesi tarafınca meydana getirilen araştırma, etkilerin hastalıktan 18 ay sonrasında hala hissedilebileceğini gösteriyor. Ve araştırmalar, Covid yüzünden oldukca hastalanmış olmanıza bile gerek olmadığını gösteriyor: Hafifçe vakalar bile bellek ve dikkat ile ilgili sorunlara yol açıyor.
VÜCUDUN KORONAVİRÜSE VERDİĞİ TEPKİ
Bunun vücudun koronavirüse verdiği inflamatuar yanıttan kaynaklanabileceği düşünülüyor. Viral bir enfeksiyon, beyin de dahil olmak suretiyle vücuttaki inflamatuar hücreleri aktive eder. Enflamasyon, istilacı virüse hücum etmek içindir, sadece süreçte beyin hücrelerine ve nöronlara da zarar verir. Covid’e yol açan virüs olan SARS-CoV-2, bununla ilgili oldukca kuvvetli bir yanıtı tetikliyor.
Hatta durumdan etkilenmek için Covid’e haiz olmanıza bile gerek yok. Massachusetts General Hospital tarafınca şubat ayında gösterilen bir araştırma, enfekte olmayan kişilerin bile acı çektiğini gösteriyor.
Pandemi esnasında yaşam seçimi bozulmalarının beyin iltihabını tetikleyerek yorgunluğa, konsantrasyon güçlüklerine ve depresyona katkıda bulunduğunu öne sürüyorlar.
Brennan, bu yaşam seçimi bozulmalarının beynimizi etkilediğini söylüyor:
“Fena uyku, kronik stres, zihinsel uyarı eksikliği; bunların hepsi beyin sisine katkıda bulunan temel faktörlerdir. Fena yönetilen kronik stres, düşünme ve anımsama kabiliyetini bozar ve aslen beyninizin yapısını ve işlevini değiştirir.”
Aslen, kronik stresin beyin hücrelerini öldürmüş olduğu ve hatta bellek, odaklanma ve öğrenmeden görevli olan prefrontal korteksimizin boyutunu küçülttüğü bulunmuştur.
Beyin sisi ek olarak, yüksek enerji ve enerji çökmelerine yol açan şekerli bir rejimle bağlantılıdır. Öteki bir unsur ise teknolojiye olan bağımlılığımızın artmasıdır. 2020’den beri gündüzleri bilgisayar ekranları, akşamları tv ekranları karşısında oluşumuz da buna örnek olarak gösteriliyor.
NASIL YENERİZ?
Sadece iyi haber şu ki, insanların büyük çoğunluğu için bu beyin sisi yaşam seçimi değişiklikleriyle tersine çevrilebilir.
Goodwin’e gore egzersiz, beyin sağlığı için yapabileceğimiz en mühim şeylerden biri. Bu bir tek nöroplastisiteyi – beynin deneyime ve değişime adapte olma kabiliyetini – arttırmakla kalmaz, hem de vücudumuzun ufak pil paketleri olan beynimizdeki mitokondri sayısını da arttırır – egzersiz yapmış olursanız mitokondri sayısını arttırırsınız.
Goodwin, “Kalori kısıtlaması ve oruç tutmanın da mitokondri sayısını ve üretkenliğini iyileştirdiği bulunmuş oldu” diyo ve ekliyor “Şeker acelesinden kaçınmak da önemlidir. Mitokondri, kendilerine verilen şeker miktarına karşı oldukca hassastır, onların yapılarını ve işlevlerini değiştirir.”
Rejim açısından, enzimlerini artırarak sıhhatli beyin hücrelerini destekleyen besinler içeren bazı yiyecekler bulunduğunu da ekliyor. Bunlara Omega-3 yağ asitleri (yağlı balık), alfa-lipoink asit (otla beslenmiş kırmızı et, karaciğer, ıspanak, brokoli) ve L-karnitin ve kreatinin (yağsız kırmızı et, kümes hayvanları, yumurta, fındık, fasulye, tohumlar) dahildir.
“HAYAT TARZINIZI DEĞİŞTİRİN”
Öte taraftan Brennan, yapabileceğimiz en yararlı şeylerden birinin bir rutini izlemek bulunduğunu söylüyor. “Beynimiz bunun üstünde gelişiyor” diyor. “Bir rutininiz var ise, beyniniz sizin için takla atar.”
Deneyimli uzman ek olarak hayal kurmaya vakit ayırmayı da tavsiye ediyor. Bu da ekrana değil pencereden dışarı bakmak anlamına geliyor.
Son olarak, Brennan hepimizi, bazı değişimler yaparsak büyük çoğunluğumuzun aklımızı geri alacağını hatırlamaya çağırıyor.
* Uzmanlar beyin sisi belirtilerinin demans ya da Alzheimer emaresi ya da bir başka nörolojik probleminin semptomu olabileceğini söylüyor ve kesinlikle bir doktora görünmeniz icap ettiğini hatırlatıyor.
 

Son Dakika Haberler